تعویض مفصل زانو و مراقبت‌های پس از عمل؛ چه تجهیزاتی فشار روی زانو را کمتر می‌کنند؟
عمل تعویض مفصل زانو
تعویض مفصل زانو برای کاهش درد و بهبود حرکت مفصل آسیب‌دیده انجام می‌شود. در این عمل، بخش‌های آسیب‌دیده مفصل با اجزای مصنوعی جایگزین می‌شوند. بازگشت توان حرکتی بعد از جراحی به مراقبت از زخم، کنترل درد و ورم، تمرین‌های فیزیوتراپی و رعایت نکات ایمنی در خانه بستگی دارد. مدت و روند بهبودی برای همه یکسان نیست؛ بنابراین برنامه جراح و فیزیوتراپیست هر فرد باید راهنمای اصلی مراقبت باشد.
در روزهای اول پس از جراحی چه انتظاری داشته باشیم؟
پس از عمل، بیمار با کمک کادر درمان و فیزیوتراپیست به‌تدریج حرکت و راه‌رفتن را شروع می‌کند. ممکن است در روزهای نخست به واکر یا عصا نیاز باشد. استفاده از وسیله کمکی باید طبق آموزش درمانگر باشد و تا زمانی ادامه پیدا کند که راه‌رفتن بدون آن ایمن تشخیص داده شود. بازگشت کامل به فعالیت‌های معمول می‌تواند چند ماه زمان ببرد.
مراقبت‌های مهم پس از تعویض مفصل زانو
تمرین‌ها را طبق برنامه درمانگر انجام دهید
تمرین‌های تجویزشده به بازگشت قدرت عضلات و حرکت زانو کمک می‌کنند. تعداد و نوع تمرین‌ها را خودسرانه تغییر ندهید و برای کاهش درد، دارو را فقط طبق دستور پزشک مصرف کنید. فعالیت را به‌تدریج افزایش دهید و بین آن استراحت کافی داشته باشید.
از زخم و پانسمان مراقبت کنید
دستور بیمارستان درباره تعویض پانسمان، حمام‌کردن و زمان خیس‌شدن زخم را رعایت کنید. قرمزی یا تورم رو به افزایش، ترشح از زخم، تب یا بدترشدن درد را با پزشک یا مرکز درمانی در میان بگذارید. اگر تنگی نفس یا درد قفسه سینه ایجاد شد، فوراً کمک اورژانسی بگیرید؛ این علائم پس از جراحی نیازمند بررسی فوری هستند.
ورم را با راهنمایی پزشک کنترل کنید
بالاگذاشتن پا هنگام استراحت و استفاده از کمپرس سرد، در صورت تأیید کادر درمان، ممکن است به کنترل درد و ورم کمک کند. هنگام بالاگذاشتن پا، طوری از آن حمایت کنید که زانو در حالت خمیده و ثابت باقی نماند. درباره مدت استفاده از کمپرس سرد و جوراب فشاری، دستور تیم درمان را دنبال کنید. جوراب فشاری یا داروی ضدانعقاد ممکن است برای کاهش خطر لخته خون تجویز شود؛ هیچ‌کدام را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
چه تجهیزاتی فشار و خم‌شدن زیاد زانو را کمتر می‌کنند؟
منظور از کم‌کردن فشار روی زانو، حذف کامل وزن‌گذاری نیست؛ راه‌رفتن و تمرین کنترل‌شده معمولاً بخشی از توان‌بخشی است. هدف وسایل کمکی این است که جابه‌جایی و انجام کارهای روزمره ایمن‌تر شود و فرد برای نشستن، برخاستن یا خم‌شدن، زانوی عمل‌شده را بیش از حد درگیر نکند.
1. واکر یا عصا
واکر یا عصا می‌تواند هنگام راه‌رفتن به حفظ تعادل و توزیع بهتر تکیه‌گاه کمک کند. نوع وسیله و زمان کنارگذاشتن آن را فیزیوتراپیست تعیین می‌کند. ارتفاع نامناسب یا استفاده نادرست ممکن است تعادل را مختل کند؛ پس پیش از استفاده، روش صحیح راه‌رفتن و چرخیدن با وسیله را یاد بگیرید. واکر را برای بلندشدن از صندلی به سمت خود نکشید؛ از دسته‌های صندلی یا تکیه‌گاه ثابت، طبق آموزش درمانگر، کمک بگیرید.
2. ارتفاع‌دهنده توالت یا چارچوب کمکی سرویس بهداشتی
نشستن روی توالت کوتاه و برخاستن از آن می‌تواند زانو را زیاد خم کند و بلندشدن را دشوارتر سازد. ارتفاع‌دهنده توالت، و در صورت نیاز چارچوب کمکی توالت فرنگی ، می‌تواند استفاده از توالت فرنگی را آسان‌تر کند. ارتفاع و نوع وسیله باید متناسب با قد فرد و شرایط جراحی باشد و محکم نصب شود. برای بلندشدن، از دسته‌های ثابت و مطمئن استفاده کنید؛ به وسایل لق یا دیوارهای نامطمئن تکیه ندهید.
3. صندلی حمام
صندلی حمام کمک می‌کند فرد هنگام شست‌وشو بنشیند و مدت کمتری روی پای عمل‌شده بایستد. پایه‌های صندلی باید روی سطح صاف و پایدار قرار بگیرند. صندلی حمام باید به صورت چهار پایه باشد و پایه های آن قابل تنظیم باشد تا متناسب با قد و توانایی شخص بتوان ارتفاع صندلی حمام را تنظیم کرد . اگر حمام کوچک است و فضای کافی برای قرار دادن صندلی حمام ندارد می توانید از صندلی حمام دیواری تاشو استفاده کنید . این مدل از صندلی های حمام بر روی دیوار حمام با پیچ و رولپلاک نصب می شود و زمانی که به آن نیازی نیست ، می توانید آن را بر روی دیوار جمع کنید. در صورت نیاز به تکیه‌گاه، دستگیره حمام باید اصولی و روی محل مقاوم نصب شده باشد. تا زمانی که زخم اجازه نداده یا پزشک تأیید نکرده، از غوطه‌ورکردن زخم در وان خودداری کنید.
4. صندلی محکم و نسبتاً بلند با دسته
صندلی‌ای با نشیمن محکم، ارتفاع مناسب و دسته‌های ثابت، نشستن و برخاستن را آسان‌تر می‌کند. مبل‌های خیلی کوتاه و نرم ممکن است بلندشدن را دشوار کنند و فشار بیشتری به زانو وارد آورند. پیش از نشستن، با پشت پا وجود صندلی را بررسی کنید، آرام پایین بروید و برای برخاستن از دسته‌های ثابت کمک بگیرید؛ روش دقیق انتقال را از فیزیوتراپیست یاد بگیرید.
5. ابزارهای کمک‌دست برای لباس پوشیدن و برداشتن وسایل
خم‌شدن برای پوشیدن جوراب یا برداشتن وسیله از زمین می‌تواند در روزهای نخست دشوار باشد. جوراب‌پوش، پاشنه‌کش بلند و وسیله دست‌گیر بلند به فرد کمک می‌کنند بدون خم‌شدن زیاد به بعضی کارها برسد. این ابزارها جایگزین کمک مراقب یا آموزش درمانگر نیستند، اما ممکن است انجام کارهای روزمره را راحت‌تر کنند.
6. جابه‌جایی ایمن در خانه
فرش‌های لغزنده، سیم‌ها و وسایل پراکنده را از مسیر رفت‌وآمد بردارید. مسیر اتاق خواب تا سرویس بهداشتی را روشن و خلوت نگه دارید و وسایل پرکاربرد را در ارتفاع قابل‌دسترس قرار دهید. اگر پله در خانه وجود دارد، پیش از بازگشت از بیمارستان درباره بالا و پایین‌رفتن از آن با فیزیوتراپیست تمرین کنید.
چه کارهایی را بدون اجازه پزشک انجام ندهیم؟
- روی زانوی عمل‌شده زانو نزنید تا زمانی که پزشک اجازه دهد.
- تمرین جدید، زانوبند یا دستگاه حرکتی را بدون توصیه تیم درمان شروع نکنید.
- برای کم‌کردن درد، زانو را ساعت‌های طولانی در حالت خمیده نگه ندارید.
- مدت استفاده از واکر، عصا، جوراب فشاری یا داروی رقیق‌کننده خون را خودسرانه تغییر ندهید.
- رانندگی را تا زمانی که پزشک ایمن‌بودن آن را تأیید نکرده، از سر نگیرید.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیریم؟
در صورت تب، ترشح از زخم، افزایش قرمزی یا درد، یا درد و تورم غیرمعمول ساق پا با تیم درمان تماس بگیرید. اگر درد و تورم پا همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه بود، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. این نشانه‌ها را نباید صرفاً بخشی از درد معمول پس از عمل فرض کرد.
جمع‌بندی
پس از تعویض مفصل زانو، واکر یا عصای مناسب، ارتفاع‌دهنده توالت، صندلی حمام و صندلی محکمِ دسته‌دار می‌توانند انجام کارهای روزمره را ایمن‌تر و خم‌شدن یا بلندشدن را آسان‌تر کنند. انتخاب و تنظیم این وسایل باید با توجه به شرایط هر بیمار و نظر جراح یا فیزیوتراپیست انجام شود. تجهیزات کمکی، مکمل توان‌بخشی هستند و جای تمرین‌های تجویزشده را نمی‌گیرند.
یادآوری: این مطلب برای آگاهی عمومی است و جایگزین دستور پزشک، جراح یا فیزیوتراپیست نیست.
فروشگاه ساز سپهرفروشگاه ساز سپهر
نظرات